Turnhout is een wereldstad

augustus 2011

Turnhout is een wereldstad. Die status heeft het te danken aan Café Ranonkel, dat sinds kort koffie verkoopt om mee te nemen. Meeneemkoffie uit de kroeg was de enige nog ontbrekende voorwaarde om het predicaat wereldstad te mogen voeren.

Laat je niks wijsmaken. Size doesn’t matter. Het is een wijdverbreid misverstand dat de omvang of het aantal inwoners van een stad bepaalt of ze een wereldstad is. Laten we er als bewijs even de top 10 van de grootste steden ter wereld bij halen. Op die lijst vinden we de namen Karachi, Dhaka en Delhi terug. Allemaal steden die je op 5.000 kilometer na niet op een blinde kaart zou kunnen situeren. Karachi staat met 13 miljoen inwoners zelfs op 3. Achter Shanghai en Mumbai, godbetert. Zijn het daarom wereldsteden? Laat me niet lachen. Vraag duizend mensen of ze out of the blue de naam van een wereldstad willen noemen. Je zal New York als antwoord krijgen. Of Rio de Janeiro, of Londen, of misschien zelfs Peking. Maar nooit Karachi. Ondenkbaar. Het moge duidelijk zijn: de grootste steden zijn niet noodzakelijk wereldsteden.

Om wereldsteden te benoemen, zijn er andere parameters nodig dan het aantal  inwoners. De Britse hoogleraar Robert Wiseman (what’s in a name?) had dat goed begrepen. Hij kwam een jaar of tien geleden op het illustere idee om in een hoop steden de gemiddelde wandelsnelheid te meten. Wat blijkt? In Singapore wandelen de mensen het snelst (6,24 km/u), gevolgd door Kopenhagen en Madrid. Hoog genoteerd staan ook New York, Dublin en Berlijn. Kijk, daar kan je iets mee. Dat begint al aardig te lijken op een lijst van wereldsteden. Enigszins geholpen door klimatologische omstandigheden -de helft van de tijd regent het hier oude wijven- houden wij er doorgaans ook een fikse tred in en scoren Belgische steden goed in de lijst. Maar helemaal perfect is de Wisemanmethode nog niet. Dat bewijst de aanwezigheid van Curitiba (Brazilië) op plaats 6. Nooit van gehoord en nog in geen honderd jaar een wereldstad.

Om wereldsteden te rangschikken, kan de Wisemanlijst als basis dienen. Maar verfijning is nodig. Daarom ben ik zo vrij geweest vier aanvullende parameters te gaan gebruiken. Vier eigenschappen die alle wereldsteden gemeen hebben. Voorwaarden waaraan dus moet worden voldaan om er ook bij te horen. Ga maar na. Eén: alle wereldsteden hebben een groot mobiliteitsprobleem. Twee: er is een ondergrondse parkeergarage. Drie: McDonald’s heeft er een vestiging. Vier: er is een café waar je koffie kan kopen om mee te nemen, zodat je je kopje troost kan slurpen (terwijl je snel wandelt, dankjewel Robert Wiseman) op straat. Dat ik bij het samenstellen van die vier extra voorwaarden onbevooroordeeld en wars van alle favoritisme te werk ben gegaan, mag blijken uit het feit dat het stadje waar ik woon aanvankelijk maar aan één van de vier voorwaarden kon voldoen. Hoe het mogelijk is voor een stad met de beperkte omvang van Turnhout weet je niet, maar een mobiliteitsprobleem heeft het altijd gehad. Het is eeuwenoud. Van zodra er zich twee boeren met paard en kar

kwamen vestigen, liep het verkeer er in ‘t honderd. Geen rood licht of rond punt heeft daar ooit iets aan kunnen veranderen.

Een mobiliteitsprobleem was er. Ze zouden er in Karachi zelfs nog iets van kunnen leren. Maar een McDonald’s had Turnhout niet, noch een ondergrondse parkeergarage of een kroeg met meeneemkoffie. Op de gecombineerde schaal Wiseman-Sels was het hoofdstadje der Kempen zwaar gebuisd. Als kandidaat-wereldstad was het nérgens. Maar Gods wegen zijn ondoorgrondelijk en die van stadsontwikkelaars doen daar niet voor onder. Op een paar jaar tijd kreeg Turnhout plots een ondergrondse parking én een rood-gele hamburgertent. De titel wereldstad lag ineens binnen handbereik. Het was alleen nog een kwestie van meeneemkoffie. En terwijl iedereen hoopvol maar vergeefs wachtte op de komst van Starbucks, kwam de redding uit onverwachte hoek: van de plaatselijke middenstand. Café Ranonkel hing op een blauwe maandag het bord ‘koffie om mee te nemen’ uit. Zo simpel kan het soms zijn. Turnhout is sindsdien een wereldstad.

Die status moet je wel elk jaar opnieuw verdienen. Als aan één van de voorwaarden niet meer wordt voldaan, wordt de titel ogenblikkelijk afgenomen. Daarin schuilt een groot gevaar. Heel recent hebben Turnhoutse beleidsmensen de koppen bij mekaar gestoken om het mobiliteitsprobleem op te lossen, daarbij volledig voorbijgaand aan het hoger belang.