Het deurgat

augustus 2011

Waar was u op 15 juni van het jaar 1986? Wijzelf stonden meer dan uur in het deurgat tussen woonkamer en keuken.

Tegen slecht nieuws kan je je wapenen. Dat ontdekten we in het tweede leerjaar toen meester Serneels -zijn hoofdberoep was verzekeraar, zijn bijberoep onderwijzer- de punten voorlas van de toets aardrijkskunde. Omdat we wisten dat we er niets van gebakken hadden, knepen we onze ogen dicht, staken onze pinken in beide oren en begonnen ook nog eens hardop te neuriën. Op die manier kon de slechte tijding onmogelijk via ons gehoor- of gezichtsorgaan in onze hersens binnendringen. Toen we meenden dat de kust veilig was en we onze gelaatsopeningen weer vrijmaakten voor impulsen van de buitenwereld merkten we dat alle blikken van onze klasgenootjes verbaasd op ons gericht waren.

We leerden in die dagen ook dat je vreselijke calamiteiten kon uitsluiten door het onheil gewoon systematisch voor te zijn. Die procedure pasten we dagelijks toe op onze weg naar school. Als we in de Asstraat kwamen, liepen we -perfect uitgemeten- zeven passen tot het eerste boompje, tikten het aan met onze rechterhand en staken dan met de ogen dicht de straat over. Op die manier hebben we steeds kunnen voorkomen dat een auto bruusk in de remmen zou moeten gaan, tegen een elektriciteitspaal zou knallen, het dorp zonder stroom zou zetten, de nabijgelegen kerncentrale zou oververhitten en de wereld zou doen vergaan. Want die ramp zou er onvermijdelijk plaatsvinden als we in plaats van zeven, zes passen zouden doen, de boom met onze linkerhand zouden aantikken of even verder op het zebrapad de straat zouden oversteken.

Niet veel jaren later werd ons wapen tegen een slechte mare anticipatie, of eenvoudig gezegd: je vooraf al neerleggen bij de onvermijdelijke feiten. Zo was het vooraf al zonneklaar dat de Rode Duivels op die beruchte 15de juni in het jaar 1998 op het WK in Mexico roemloos ten onder zouden gaan tegen de Russen. We hadden daarvoor argumenten te over verzameld: de Russen waren onder meer met talloze miljoenen meer op aarde dan de Belgen. Maar het was niet alleen Goliath tegen David, het was ook nog eens een wedstrijd ‘koude oorlog’. Het collectieve communistische blok dat tevreden was met ingelegde augurken en harde eieren na een gewonnen wedstrijd tegen een verwend stelletje westerlingen met de mentaliteit van ‘als we morgen in hotel Costa geen op 160 graden voorgebakken en nadien op 190 graden afgebakken frieten krijgen, verzetten we geen poot voor een ander.”  Deze en nog 1001 andere redenen waarom de Belgen geheid de boot zouden ingaan, dreven de nervositeit uit ons lijf waardoor we ons languitgerekt konden neervlijen op de divan om de negentig minuten op ons gemak te kunnen uitkijken. Toch hadden we die avond de deur, die het gat naar de keuken afsloot, al op een kier gezet.

Een deurgat is een onderschatte architecturale ingreep. Niemand staat nog stil bij zijn metafysische eigenschappen die erin bestaan dat je via een deurgat in twee werelden tegelijk kan vertoeven: een veilige wereld waarin alles volgens plan verloopt en een verraderlijke wereld waarin niets vaststaat en alles op een fractie van een seconde kan verkeren. Die eigenschappen hadden we voor het eerst ontdekt toen we op een verloren namiddag naar een uitzending van The Waltons keken, en meer bepaald naar de aflevering waarin John-Boy geveld werd door een mysterieuze ziekte waartegen zelfs de boskruiden van zijn grandma geen soelaas brachten. Toen kropen we voor het eerst naar het deurgat van de keuken om al die ellende die de oudste Walton overkwam -de gutsende zweetdruppels op zijn voorhoofd-niet te moeten beleven. Even later stonden we zelfs mee aan het aanrecht naast onze moeder om voor het eerst mee de afwas te doen. Pas bij de volgende aflevering konden we tot onze opluchting vaststellen dat John-Boy het had overleefd. Maar toen werd zijn jongere broer Jim-Bob weer geveld door een grizzly …

Welgeteld zeventig minuten van de wedstrijd Rusland-België zouden we doorbrengen in het deurgat tussen woonkamer en keuken: al vanaf het moment van de gelijkmaker van Enzo Scifo hadden we er postgevat tussen de stijlen. Pas na de goal van Nico Claesen (2-4) deden we voorzichtige stappen terug richting sofa, maar nog geen vijf minuten later, bij 3-4 (strafschop Igor Belanov) namen we weer de wijk naar het deurgat. Tot het eindsignaal klonk en we een kreet uitstootten die onze vader halsoverkop naar beneden deed stormen om met wilde paniek in de ogen te vragen wat er in godsnaam aan de hand was.

En dat is exact wat wij vandaag het liefst zouden doen. Veilig in ons bed kruipen voor de wedstrijd aanvangt en hopen dat ze de match vijfentwintig jaar na datum weer integraal  uitzenden zodat we eens echt op ons gemak kunnen kijken.