Piet Bosmans van de werkgroep Creatieve Industrie

LILLE - In de schoot van de Strategische Projectenorganisatie Kempen (SPK) en met Turnhout 2012 als katalysator werd onlangs het project 'Creatieve Industrie' opgestart; een initiatief met bijzonder steile ambities. Op korte termijn zullen Kempense creatieve bedrijven in kaart worden gebracht. Maar de ultieme ambitie van het project is een 'Creativity centre' op te richten: een bedrijvencentrum dat creativiteit bundelt, dat een nationale uitstraling heeft en dat nieuwe bedrijven met nieuwe ideeën naar de Kempen lokt. Piet Bosmans kreeg van SPK de opdracht het project van de grond te trekken.

Piet Bosmans is zo enthousiast over het project 'creatieve industrie' dat hij bijna niet te volgen is tijdens het gesprek. Waar het hart van vol is, loopt de mond van over. Na een interview van niet eens een uur heb ik dertien volgekribbelde A4-bladen in mijn handen.

De creatieve industrie in de Kempen moet een gezicht krijgen. Welke bedrijven komen daarvoor in aanmerking? Wat versta je onder creativiteit?

Tot de creatieve industrie rekenen we de creatoren, de kunst- en cultuursector, de ondersteunende industrie en ook het onderwijs. Laat het me kort verduidelijken. Tot de creatoren rekenen wij de bedrijven die op de ene of andere manier hun bestaan koppelen aan het uitwerken van creatieve ideeën. Creativiteit is hun core business. Ze creëren er een economische meerwaarde mee en er gaat ook altijd een zekere beleving mee gepaard omdat mensen zich verwonderen over het eindresultaat. Tot de kunst- en cultuursector rekenen we onder andere de musea, cultuurcentra, concertzalen. De ondersteunende industrie bestaat uit softwarebedrijven, drukkerijen, bouwbedrijven, … Zij kunnen uitvoeren wat de creatoren hebben ontwikkeld, of ze kunnen de creatoren juist stimuleren. Denk maar aan de software die kan geschreven worden om designers toe te laten nog creatiever te werken.

En last but not least hoort ook het onderwijs tot de creatieve industrie. Er is geen creativiteit mogelijk als die al niet aangewakkerd wordt in de scholen. De Katholieke Hogeschool Kempen doet dat trouwens bijzonder goed.

Het doel van de projectgroep is vrij duidelijk. Bedrijven die op welke manier dan ook afhankelijk zijn van creativiteit, kunnen elkaar versterken als ze beter samenwerken. Maar is daar ook nood aan? Gaat het zo slecht met de creatieve industrie dat initiatieven als deze nodig zijn?

Neen, integendeel. De creatieve bedrijven doen het uitstekend. Ze zijn een troef voor onze economie. We moeten die troef alleen nog beter uitspelen. Creativiteit is de toekomst van West-Europa. Dingen namaken en reproduceren kunnen ze nergens beter en goedkoper dan in Azië. Daar moeten wij, Europeanen, niet tegen concurreren want dat kunnen we niet. Maar dat is ook helemaal niet erg. Laat ons maar creëren en laat Azië maar reproduceren. Zo zijn wij altijd een stap voor. Vandaar dat wij nu meer dan ooit moeten inzetten op creativiteit.

Creativiteit is de toekomst van West-Europa, zeg je. Maar moet dat dan uitgerekend in Vlaanderen, en nog specifieker in de Kempen, vorm krijgen? Gedijt creativiteit het best in de Kempense zandgrond?

We staan niet alleen, hoor. In alle landen lopen projecten om creativiteit te ondersteunen. Waarom zouden we dat in de Kempen niet doen? Bescheidenheid siert de mens, maar als hij -zoals de Kempenaar- te weinig met zijn kunnen uitpakt, kan dit tot gevolg hebben dat de regio zijn capaciteiten niet ten volle benut.

Een student uit Namen onderzocht in het kader van een stageopdracht de creativiteit in onze regio. Hij kwam tot de vaststelling dat er ongeveer 560 bedrijven zijn die zich, volgens de definitie die wij hanteren, tot de creatieve industrie kunnen rekenen. Daar zitten zeker bedrijven tussen die elkaar nog niet kennen en die elkaar kunnen versterken als ze elkaars creativiteit zouden gaan gebruiken.

Ik illustreer het met een voorbeeld. Anderhalf jaar geleden bezoekt een firma uit Lille, gespecialiseerd in licht en geluid, een beurs in Barcelona. Daar komt de bedrijfsleider in contact met een podiumbouwer uit Beerse. Je merkt dus dat creatieve bedrijven elkaar opzoeken. We moeten er alleen voor zorgen dat ze daar in de toekomst niet meer voor naar Barcelona hoeven te reizen.

Wat zijn de doelstellingen van de werkgroep precies?

Op korte termijn gaan we de creatieve industrie in onze regio beter in kaart brengen en de creatieve bedrijven aan elkaar voorstellen. Daarvoor organiseren we een aantal creatieve evenementen. In de aanloop naar deze evenementen zullen er op korte termijn al een aantal discussieavonden plaatsvinden. Zo maken we de bedrijfsleiders vertrouwd met het onderwerp en het project. Dat is ook interessant voor ons: we willen ook hun visie op creatieve industrie kennen.

Op middellange termijn gaan we uitbouwen wat op korte termijn bereikt is. Het is dus de bedoeling dat de bedrijven die elkaar in de loop van de volgende maanden zullen leren kennen, in de jaren die daarop volgen gaan samenwerken en creatieve clusters gaan vormen. Er zal ook een link komen met het onderwijs. Samenwerkingsverbanden worden gesmeed en geïntensifieerd.

De doelstelling op lange termijn is het verwezenlijken van een 'Creativity centre' in de Kempen: een gebouw of centrum waar een aantal creatieve bedrijven zich kunnen vestigen om beter samen te werken. Genk heeft dat ook gedaan. Kijk maar naar 'C-Mine', waar een aantal bedrijven zich hebben gegroepeerd die actief zijn in de wereld van games.

Als naar het Genkse voorbeeld het Creativity centre in Turnhout gaat focussen op een specifieke sector is de grafische industrie nu al de gedoodverfde favoriet om het laken naar zich toe te trekken, niet?

Dat weet ik zo nog niet. We hebben heel nadrukkelijk vooropgesteld dat we de creatieve industrie zo breed mogelijk gaan beschouwen. We onderscheiden een tiental sectoren. De grafische industrie is er daar inderdaad eentje van, maar we zullen in eerste instantie de tien sectoren op gelijke voet behandelen.

Welke zijn de sectoren?

Audiovisuele kunsten, muziek, mode, design en architectuur, gedrukte media, beeldende kunsten, podiumkunsten, communicatie PR en reclame, gaming en nieuwe media.

Om een Creativity centre te kunnen realiseren, heb je ook politieke goodwill nodig.

Daar zijn we ons van bewust. Drie partijen zijn cruciaal in dit project: de industrie zelf, de politiek en het onderwijs. Ze zijn ook alle drie vertegenwoordigd in onze stuurgroep.

Wat is het belang van onderwijs in dit geheel?

Je kan creativiteit niet loskoppelen van onderwijs. Het onderwijs moet creativiteit stimuleren. Dat gebeurt, vind ik, nog te weinig.

Kijk, een mens kan analytisch denken en creatief denken. In het onderwijs wordt het analytisch denken enorm getraind: wat is het probleem en hoe lossen we het op? De leraar stelt een vraag en het is de bedoeling dat de hele klas hetzelfde, juiste antwoord geeft. Het creatieve denken wordt in scholen veel minder ontwikkeld. Gelukkig hebben we in de Kempen een hogeschool die op dat vlak baanbrekend werk verricht: de Katholieke Hogeschool Kempen. Zij organiseert jaarlijks een uitvindersbeurs. Ik heb die bezocht. Ik wist niet wat ik zag. Ongelooflijk hoe creatief de studenten zijn. Een vijftigtal ideeën werden gepresenteerd door enthousiaste studenten. De meeste studenten hadden hun idee uitgewerkt in een werkende demonstratieopstelling. Laten we niet vergeten dat het onderwijs vandaag de bakermat is voor de creatieve industrie van morgen.

De groep 'creatieve industrie' heeft zijn karretje aan Turnhout 2012 gehangen. Hebben jullie grote plannen als Turnhout in 2012 cultuurstad van Vlaanderen is?

Het is te vroeg om daarop dieper te kunnen ingaan. Maar als kunst, cultuur en creativiteit een jaar lang centraal zullen staan in de regio Turnhout, dan wil ook de industrie daarin een rol spelen.

Tekst: Roel Sels | Foto: Bart Van der Moeren