Luk Van Soom

HOOGSTRATEN - Luk Van Soom is een gerenommeerd kunstenaar. Zijn werken sieren straten en pleinen in Turnhout, Brasschaat, Boechout, Antwerpen, Brussel, Almere... Hij gaf les aan de academies van Amsterdam, Antwerpen en Breda, waar hij nog steeds actief is. Hij groeide op in Rijkevorsel en woont en werkt daar nog altijd. In het Begijnhof van Hoogstraten zijn nu enkele monumentale werken van Van Soom te zien en dat is best opmerkelijk, want de 53-jarige kunstenaar stelde zijn monumentale kunstwerken nooit eerder tentoon in eigen streek.

De expo kreeg de titel 'In de gloria': toepasselijk voor een tentoonstelling in een begijnhof. In feite gaat het om een dubbeltentoonstelling. In het Stedelijk Museum (Begijnhof 9) is vooral 'kleiner werk' van Van Soom te zien, al ligt er uitgestrekt op de grond ook een deel van het bijna vijf meter grote werk 'Een kosmisch verlangen'. De kunstwerken in het Stedelijk Museum zijn nog tot en met zondag 20 juni te bezichtigen. Maar in het Begijnhof heeft Van Soom nog een zestal monumentale werken opgesteld. Die beelden blijven wellicht tot in het najaar staan.

Op een tentoonstelling in de Warande na heb je volgens mij nooit geëxposeerd in de Kempen. Hoe komt dat?

Ik ben daar niet zo mee bezig, al geef ik toe dat het wel raar is, nu ik er bij stilsta. Maar aan de basis ligt het feit dat ik er destijds wel bewust voor gekozen heb om mijn carrière niet in de Kempen te lanceren. In Antwerpen en Brussel zijn er altijd wel mensen te vinden die de Kempen als een uithoek beschouwen. Vandaar dat ik aanvankelijk liever eerst in Antwerpen tentoonstelde. Maar zoek er niet te veel achter, want ik zal mijn Kempenroots nooit verloochenen.

Weet je wat vreemd is? Dat het alleen op nationaal vlak belangrijk schijnt te zijn waar je vandaan komt. Internationaal geldt dat niet, want dan ben je gewoon Belg.

Religie is altijd al een thema geweest dat vaak terugkomt in je werk. Wilde je daarom tentoonstellen in het Begijnhof?

800 jaar Hoogstraten was sowieso een evenement waaraan ik wilde deelnemen. Net zoals ik ook al heb laten weten dat ik graag mijn medewerking wil verlenen aan Turnhout 2012. Als ik iets kan doen, moeten ze het mij maar vragen. Maar de locatie van het Begijnhof was inderdaad nog een extra reden. Mijn religieus getint werk komt hier wel extra goed tot zijn recht.

In het Stedelijk Museum viel me een verzameling prentkaarten van crucifixen op. Ze nemen figuurlijk en letterlijk -in een hoek van de tentoonstellingsruimte- een aparte plaats in. Wat heb je met crucifixen?

Jezus aan het kruis moet het meest gereproduceerde beeld zijn dat er bestaat. Er zijn duizenden, wellicht miljoenen, variaties op hetzelfde thema. Elk crucifix is hetzelfde en toch weer anders. Het feit dat je dat beeld ook zo vaak gezien hebt, zelfs zonder het beseffen, fascineert mij. Het staat op je netvlies gebrand. Je zou het zelfs niet kunnen vergeten als je dat zou willen. Ik verzamel al een hele tijd prentkaarten van crucifixen. Een deel van de collectie toon ik hier.

Een recent werk, 'OH Superman', is erop geïnspireerd.

Ja, in feite is dat gewoon een Jezus die ik van het kruis heb gehaald. Alleen laat ik hem één arm naar boven houden en één naar beneden. En ik heb hem een cape aangegeven. Meer was er niet nodig om van hem een echte Superman te maken. Want dat wás hij ook, hé. Hij kon water in wijn veranderen, hij kon over water lopen ...

Het meest opvallende werk in het Begijnhof is ongetwijfeld de kapel, die volledig opgebouwd is uit wijnflessen. Heb je die speciaal voor deze tentoonstelling gebouwd?

Ja, ik heb er in fasen aan gewerkt. De gevel heb ik, bij wijze van test, al eens geëxposeerd in Antwerpen. Nu staat er achter de gevel ook een heuse kapel die je kan binnenwandelen. 12.000 lege wijnflessen zijn erin verwerkt. Een tentoonstelling heeft een blikvanger nodig en ik ben heel blij met deze. Van zodra je de 'wijnkapel' binnengaat, kom je in een erg rare wereld terecht. Alsof je in een glasraam stapt. De grenzen tussen architectuur en glaskunst vallen weg. Je krijgt ook een vreemd gevoel. De kapel geeft je een vertrouwd gevoel, terwijl het gebruikte materiaal juist een erg bevreemdend effect heeft.

Criticasters zullen zeggen dat je spot met het geloof.

Dat doe ik absoluut niet. Ik heb er veel respect voor. Maar dat neemt niet weg dat ik als kunstenaar de vrijheid heb om een aantal zaken te interpreteren en te herwerken.

Wat is de betekenis van de wolk die je hebt gemaakt en die je tussen twee taxusbomen laat zweven boven het crucifix aan de achterkant van de Begijnhofkerk?

Iedereen mag daar zijn eigen betekenis aan geven. Dat is net het doel van mijn kunst. Er zijn verschillende interpretaties mogelijk. De wolk zou de ziel kunnen zijn die het lichaam van de pas overleden Christus heeft verlaten. Of ze kan symbool staan voor de hemel, waarnaar Jezus op weg is.

Wolken komen trouwens wel vaker voor in jouw werken.

Klopt. Ze fascineren me, net als crucifixen. Een wolk kan heel duidelijk aanwezig zijn en toch is het niks anders dan lucht. Je kan ze niet aanraken. Je kan er dus ook geen beeld van maken, omdat beelden per definitie wél aan te raken zijn. Als beeldhouwer is het een enorme uitdaging om met dat gegeven aan de slag te gaan.

Nog een werk dat fel de aandacht trekt is "Waarheen en dan terug", een planeet die bevestigd is op een ijzeren kooi en waar je in kan kijken.

Kinderen die op het Begijnhof spelen, kunnen er zelfs in gaan zitten. Binnenin worden alle geluiden enorm weerkaatst. Ik heb er al kinderen liedjes in horen zingen; fantastisch is dat.

In feite is het de planeet Somonia. Ik heb mijn eigen planeet geschapen en ze mijn naam gegeven. Als je je hoofd erin steekt, zie je fonkelende sterren aan het universum. De combinatie van die grote bol en de ijzeren kooi is ook boeiend. Het is alsof je uit de kooi kan ontsnappen door het universum in te klimmen. Het geheel krijgt ook de uitstraling van een soort luchtballon. Ook dat is leuk.

Het moet gezegd dat ook het universum een vaak weerkerend thema is in mijn werk. Ik kijk bijna dagelijks naar de sterren.

Ben je een amateurastronoom?

Nee, ik heb zelfs geen sterrenkijker. Ik ben ook niet met de wetenschap zelf bezig, maar gewoon met het observeren van de sterren. Ik kan daar minutenlang naar kijken. Ik word daar erg rustig van. Je komt even los van alle aardse beslommeringen als je even naar de sterren kijkt. En er zit ook weer een raar kantje aan, natuurlijk. Dat je naar dingen zit te kijken die op het ogenblik dat je ze ziet al lang niet meer bestaan, is op zich al fenomenaal.

Laten we tot slot nog halt houden bij één kunstwerk, dat anders is dan alles wat je ooit gemaakt hebt: 'Hou me vast'. Een marmeren beeld hadden we van jou nog nooit gezien.

Steenkappen is een discipline apart. Het is zo definitief. Voor een eeuwige twijfelaar als ik is het moeilijk om daarmee om te gaan. Maar uiteindelijk wilde ik het toch wel eens proberen en heb ik uit een blok marmer van 3 ton een strijkijzer gekapt. Er zit veel humor in dat werk. Want het handvat vraagt om het strijkijzer op te pakken, maar het hangt vast aan een blok marmer. Die tegenstelling wérkt wel, net als de tegenstelling tussen een heet strijkijzer en koud marmer.

Voor mij persoonlijk is het een kleine overwinning: ik ben blij dat ik het eindelijk eens gedaan heb, een marmeren kunstwerk maken.

Tekst: Roel Sels | Foto: Bart Van der Moeren