M.P.I. De Mast

oktober 2011

KASTERLEE - Scholenbouw vormt een delicate kwestie voor een overheid. Het mist de luister van een stoer gerechtshof of een oorlogsmonument en het behoort daarmee eerder tot de onzichtbare 'machinerie' van een land. Schoolgebouwen moeten in de eerste plaats goedkoop te bouwen zijn. 'Gezelligheid' of 'frivoliteit' zijn dan ook weinig gehoorde eisen. Toch bevatten scholen ook in 2011 nog steeds gewoon kinderen. Als architecten daarom ergens al een taak te vervullen hebben, dan is het wel om bij het bedenken van een nieuwe school hun fantasie te laten gelden. Half verstopt tegen een bosrand van Kasterlee is een markant voorbeeld van zo'n geslaagde ingreep te bekijken.

MPI (Medisch Pedagogisch Instituut) 'De Mast' werd begin jaren 70 opgericht. Het is een uitwaaierend complex van paviljoenen die onderling verbonden zijn door lange, beglaasde gangen. Tussen de volwassen sparren die aan de omliggende duinen ontspruiten heeft het tegenwoordig iets weg van een vakantiekamp, hoewel de aanblik van bemoste golfplaten de gevorderde leeftijd van de school verraadt. Terwijl leraren op pensioen werden gestuurd, bleef het aantal leerlingen onverminderd stijgen. Daarom werd in 2005 beslist om een nieuwe vleugel aan de school toe te voegen. En 'vleugel' neem je hier best letterlijk: de uitbreiding die vorig jaar in gebruik kwam, ziet eruit als een kloek stel veren, klaar om bij de minste windvlaag het luchtruim te kiezen.

Drie langgerekte, oranjerode bouwsels vormen samen een ensemble dat bruusk afsteekt tegen het groene gras. Voorheen stond op het vierkante perk nog een gammele schuur die prompt werd afgebroken en vervangen door de nieuwe 'vingers'. Die werden spitsvondig in het verlengde van een bestaande gang geplaatst: een beslissing die geld uitspaarde en het grasveldje open liet als rustpunt tussen de lokalen. Daarnaast kozen de architecten voor een heel simpele draagstructuur, bestaande uit betonnen ribben met een beperkte overspanning. Die steunen zijn aan de buitenkant goed zichtbaar en hebben iets weg van forse kieuwen: ze geven elk klaslokaal (negen in totaal) stiekem wat eigen ademruimte, en zijn vanuit elke klas makkelijk via een glazen deur te bereiken. Eens buiten kun je er, beschut door een luifel en een muurtje, rustig van vakantie dromen.

De elegant opzwiepende daken vormen echter de beste vondst: volgens de architecten richten ze  zich 'naar het landschap'. In realiteit stoot je aan het uiteinde van de nieuwe gebouwtjes een beetje sullig op een plastic schutting en een sombere bosrand. Toch kunnen we de uitspraken van de ontwerpers mild door de vingers zien. Want hoewel er weinig 'landschap' te ervaren valt, geldt het omliggende groen als een voldoende excuus voor de vele glaspartijen van het nieuwe gebouw. Vooral in de dubbelhoge polyvalente zaal, die centraal tussen de klaslokalen ligt, voel je je aangenaam omringd door de natuur. De daken zijn er nog om een andere reden, één waarin economie, vindingrijkheid en leuke vormgeving samenkomen. Ze werden zo bedacht dat de drie paviljoenen, indien nodig, eenvoudig uitgebreid kunnen worden. Het volstaat daarbij om simpelweg de eindmuur te verplaatsen, net zover als het overhangende dak het toelaat. De vorm van de nieuwe uitbreiding volgt dus niet alleen de huidige, maar ook een mogelijk toekomstige functie, en laat dus nu al zien hoe ze later zal kunnen huisvesten. Een warme geste van een betaalbaar, strak geritmeerd èn...gezellig gebouw.

Architectuurtip van de maand: Op de dag van de architectuur (9/10) om 10u, huldigt Ar-Tur de periscoop in de watertoren van Turnhout in. 

Meer info op www.ar-tur.be.

Tekst: Bjorn Houttekier